Mặt bích tiêu chuẩn BS4504 là một trong những chuẩn kết nối đường ống được sử dụng phổ biến nhất trong các hệ thống cấp thoát nước, PCCC và công nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, rất nhiều kỹ sư khi bóc tách khối lượng hoặc thi công vẫn nhầm lẫn giữa BS 4504 với các chuẩn DIN, JIS hay ANSI, dẫn đến việc đặt hàng sai kích thước, không lắp vừa bu lông hoặc rò rỉ gioăng. Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ thông số mặt bích BS4504 theo từng cấp áp lực PN10, PN16, PN25, PN40, kèm hướng dẫn tra bảng, dung sai nghiệm thu và khả năng lắp lẫn thực tế ngoài công trường.
BS 4504 là tiêu chuẩn về mặt bích và khớp nối mặt bích cho hệ thống đường ống, được xây dựng theo hệ mét với dải áp lực danh định từ PN6 đến PN40 và dải đường kính danh nghĩa từ DN10 đến DN1000 (một số tài liệu mở rộng đến DN2000). Điểm đặc trưng dễ nhận biết nhất của bích BS4504 là kích thước đường kính ngoài, tâm lỗ bu lông (PCD) và số lỗ bu lông gần như trùng khớp với chuẩn DIN của Đức, cho phép lắp ghép chéo trong nhiều trường hợp.
BS 4504 được ban hành bởi BSI - British Standards Institution (Viện Tiêu chuẩn Anh Quốc), cơ quan tiêu chuẩn quốc gia của Vương quốc Anh. Do ảnh hưởng lịch sử của Anh trong khu vực châu Á và khối Thịnh vượng chung, chuẩn BS xuất hiện rất sớm tại các công trình công nghiệp, nhà máy và hệ thống hạ tầng tại Việt Nam, đặc biệt trong các dự án có nguồn gốc thiết bị từ châu Âu. Bộ tiêu chuẩn này quy định đồng thời kích thước mặt bích, dung sai, vật liệu, áp suất làm việc và phương pháp thử nghiệm kín.
Đây là nội dung mà nhiều bài viết kỹ thuật bỏ qua: BS 4504 đã được rút lại và thay thế bằng tiêu chuẩn BS EN 1092-1. BS EN 1092-1 chính là phiên bản tiêu chuẩn châu Âu (EN 1092-1) được BSI chấp thuận công bố, và EN 1092-1 lại được xây dựng trên cơ sở hài hòa với tiêu chuẩn DIN của Đức. Hệ quả thực tế:
Vì vậy, khi nhận hàng, kỹ sư QC cần kiểm tra ký hiệu dập gồm: chuẩn (BS4504 hoặc EN 1092-1), cấp áp lực PN, đường kính danh nghĩa DN, vật liệu và mã lô sản xuất. Nếu thiếu các ký hiệu này, hàng có thể không đạt yêu cầu nghiệm thu.
PN6 tương ứng áp suất danh định 6 bar ở nhiệt độ tham chiếu. Chủng loại này thường dùng cho hệ thống thoát nước, nước mưa, đường ống tự chảy, bể chứa và các tuyến ống có cột áp thấp. Bích PN6 có đường kính ngoài nhỏ và chiều dày mỏng hơn rõ rệt so với PN10/PN16, do đó tuyệt đối không dùng thay thế cho nhóm PN16 trong hệ thống có áp.
PN10 tương ứng 10 bar, phù hợp với hệ thống cấp nước sinh hoạt, mạng cấp nước đô thị, hệ thống PCCC tại các khu vực có áp thấp và hệ thống điều hòa - thông gió. Đây là cấp áp được sử dụng nhiều thứ hai trong các công trình dân dụng và hạ tầng.
PN16 tương ứng 16 bar. Đây là lựa chọn mặc định cho phần lớn trạm bơm, nhà máy, hệ thống PCCC và đường ống nước công nghiệp. Lý do là bích PN16 đủ dư bền cho các cột áp vận hành phổ biến, sẵn hàng at mọi đại lý và lắp vừa với hầu hết van công nghiệp nhập khẩu. Khi bản vẽ không ghi rõ cấp áp, kỹ sư nên mặc định chọn PN16 để đảm bảo an toàn dư.
PN25 và PN40 dùng cho nồi hơi, hệ thống hơi nóng, bình áp lực, đường ống dẫn khí nén áp cao và các dây chuyền có áp suất vận hành lớn. Ở nhóm này, số lỗ bu lông tăng nhanh theo DN (ví dụ DN65 trở lên đã chuyển từ 4 lỗ sang 8 lỗ), đường kính bu lông tăng và chiều dày mặt bích lớn hơn đáng kể so với PN16. Bích PN40 có chiều dày và tâm lỗ khác biệt rõ, gần như không thể lắp lẫn với PN16 ở cùng DN.
Bích mù là bích đặc, không có lỗ giữa, dùng để bịt đầu đường ống, chặn nhánh chờ, bịt đầu van hoặc tạo mặt bích để kiểm tra - vệ sinh hệ thống. Bích mù BS4504 thường được chế tạo cùng vật liệu với đường ống và có chiều dày lớn hơn bích rỗng cùng cấp áp để đảm bảo chịu lực khi bịt kín hoàn toàn.
Để tra bảng chính xác, cần hiểu rõ các ký hiệu sau trên bản vẽ mặt bích:
| DN | Đường kính ngoài D (mm) | Tâm lỗ K - PCD (mm) | Số lỗ | Ø lỗ (mm) | Bu lông | Chiều dày b (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15 | 95 | 65 | 4 | 14 | M12 | 14 |
| 20 | 105 | 75 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 25 | 115 | 85 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 32 | 140 | 100 | 4 | 18 | M16 | 16 |
| 40 | 150 | 110 | 4 | 18 | M16 | 16 |
| 50 | 165 | 125 | 4 | 18 | M16 | 18 |
| 65 | 185 | 145 | 4 | 18 | M16 | 18 |
| 80 | 200 | 160 | 8 | 18 | M16 | 20 |
| 100 | 220 | 180 | 8 | 18 | M16 | 20 |
| 125 | 250 | 210 | 8 | 18 | M16 | 22 |
| 150 | 285 | 240 | 8 | 22 | M20 | 22 |
| 200 | 340 | 295 | 8 | 22 | M20 | 24 |
| 250 | 395 | 350 | 12 | 22 | M20 | 26 |
| 300 | 445 | 400 | 12 | 22 | M20 | 26 |
| 350 | 505 | 460 | 16 | 22 | M20 | 26 |
| 400 | 565 | 515 | 16 | 26 | M24 | 26 |
| 450 | 615 | 565 | 20 | 26 | M24 | 28 |
| 500 | 670 | 620 | 20 | 26 | M24 | 28 |
| 600 | 780 | 725 | 20 | 30 | M27 | 28 |
| 700 | 895 | 840 | 24 | 30 | M27 | 30 |
| 800 | 1015 | 950 | 24 | 33 | M30 | 32 |
| 900 | 1115 | 1050 | 28 | 33 | M30 | 34 |
| 1000 | 1230 | 1160 | 28 | 36 | M33 | 34 |
| DN | Đường kính ngoài D (mm) | Tâm lỗ K - PCD (mm) | Số lỗ | Ø lỗ (mm) | Bu lông | Chiều dày b (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15 | 95 | 65 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 20 | 105 | 75 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 25 | 115 | 85 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 32 | 140 | 100 | 4 | 18 | M16 | 16 |
| 40 | 150 | 110 | 4 | 18 | M16 | 16 |
| 50 | 165 | 125 | 4 | 18 | M16 | 18 |
| 65 | 185 | 145 | 4 | 18 | M16 | 18 |
| 80 | 200 | 160 | 8 | 18 | M16 | 20 |
| 100 | 220 | 180 | 8 | 18 | M16 | 20 |
| 125 | 250 | 210 | 8 | 18 | M16 | 22 |
| 150 | 285 | 240 | 8 | 22 | M20 | 22 |
| 200 | 340 | 295 | 12 | 22 | M20 | 24 |
| 250 | 405 | 355 | 12 | 26 | M24 | 26 |
| 300 | 460 | 410 | 12 | 26 | M24 | 28 |
| 350 | 520 | 470 | 16 | 26 | M24 | 30 |
| 400 | 580 | 525 | 16 | 30 | M27 | 32 |
| 450 | 640 | 585 | 20 | 30 | M27 | 32 |
| 500 | 715 | 650 | 20 | 33 | M30 | 34 |
| 600 | 840 | 770 | 20 | 36 | M33 | 36 |
| 700 | 910 | 840 | 24 | 36 | M33 | 36 |
| 800 | 1025 | 950 | 24 | 39 | M36 | 38 |
| 900 | 1125 | 1050 | 28 | 39 | M36 | 40 |
| 1000 | 1255 | 1170 | 28 | 42 | M39 | 42 |
Mẹo kỹ thuật quan trọng: Trong dải DN15 đến DN150, mặt bích PN10 và PN16 của chuẩn BS4504 có cùng đường kính ngoài, cùng tâm lỗ PCD, cùng số lỗ và cùng đường kính lỗ bu lông. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở chiều dày mặt bích. Điều này có nghĩa là ở nhóm DN nhỏ, hai cấp áp này có thể lắp ghép với nhau bằng cùng một bộ bu lông. Tuy nhiên chỉ nên áp dụng như giải pháp thay thế tạm thời khi thi công, không dùng trong thiết kế chính thức vì chiều dày và khả năng chịu áp khác nhau. Từ DN200 trở lên, PN10 và PN16 bắt đầu khác nhau về số lỗ và tâm lỗ, không thể lắp lẫn.
| DN | Đường kính ngoài D (mm) | Tâm lỗ K - PCD (mm) | Số lỗ | Ø lỗ (mm) | Bu lông | Chiều dày b (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15 | 95 | 65 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 20 | 105 | 75 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 25 | 115 | 85 | 4 | 14 | M12 | 16 |
| 32 | 140 | 100 | 4 | 18 | M16 | 16 |
| 40 | 150 | 110 | 4 | 18 | M16 | 16 |
| 50 | 165 | 125 | 4 | 18 | M16 | 18 |
| 65 | 185 | 145 | 8 | 18 | M16 | 22 |
| 80 | 200 | 160 | 8 | 18 | M16 | 24 |
| 100 | 235 | 190 | 8 | 22 | M20 | 24 |
| 125 | 270 | 220 | 8 | 26 | M24 | 26 |
| 150 | 300 | 250 | 8 | 26 | M24 | 28 |
| 200 | 360 | 310 | 12 | 26 | M24 | 30 |
| 250 | 425 | 370 | 12 | 30 | M27 | 32 |
| 300 | 485 | 430 | 16 | 30 | M27 | 32 |
| 350 | 555 | 490 | 16 | 33 | M30 | 34 |
| 400 | 620 | 550 | 16 | 36 | M33 | 36 |
| 450 | 670 | 600 | 20 | 36 | M33 | 38 |
| 500 | 730 | 660 | 20 | 36 | M33 | 40 |
| 600 | 845 | 770 | 20 | 39 | M36 | 42 |
Lưu ý về dung sai khi nghiệm thu: Bảng tra trên là kích thước danh nghĩa. Khi nhận hàng, kỹ sư QC cần đối chiếu thêm dung sai cho phép theo tiêu chuẩn: dung sai đường kính ngoài D thường trong khoảng cộng trừ 1 đến 2 mm tùy dải DN, dung sai tâm lỗ K khoảng cộng trừ 1 đến 1,5 mm, dung sai đường kính lỗ bu lông khoảng cộng 0,5 đến 1 mm và dung sai chiều dày b cho phép âm nhiều hơn dương (thường khoảng trừ 1 đến 2 mm với bích thép). Với hàng đúc, sai lệch bề mặt và độ đồng tâm lỗ so với đường kính trong cũng cần được kiểm tra bằng thước cặp hoặc dưỡng chuyên dụng. Nếu chiều dày nhỏ hơn danh nghĩa quá giới hạn cho phép, lô hàng nên được từ chối nghiệm thu vì khả năng chịu áp sẽ giảm.
Có. Do BS 4504 (và BS EN 1092-1) được xây dựng hài hòa trên hệ mét với DIN, nên ở phần lớn dải DN từ DN15 đến DN600, bích BS4504 PN10, PN16, PN25 có thể lắp ghép trực tiếp với bích DIN cùng cấp áp: đường kính ngoài bằng nhau, PCD bằng nhau, số lỗ và đường kính lỗ bằng nhau. Đây là lý do các nhà máy tại Việt Nam thường dùng chung một loại gioăng và một bộ bu lông cho cả hai chuẩn. Tuy nhiên vẫn cần kiểm tra chiều dày mặt bích và kiểu mặt làm kín (mặt phẳng RF, mặt nổi, mặt gờ) trước khi ghép, vì chiều dày khác nhau sẽ ảnh hưởng đến chiều dài bulong và lực siết.
Bích ANSI/ASME dùng hệ inch với cấp áp Class 150, 300, 600 và có tâm lỗ PCD, số lỗ, đường kính lỗ hoàn toàn khác hệ mét. Ví dụ bích ANSI Class 150 ở DN50 chỉ có 4 lỗ trên PCD 120,7 mm với đường kính lỗ 19 mm, trong khi bích BS4504 PN16 DN50 có PCD 125 mm, lỗ 18 mm - gần nhau nhưng không đủ để lắp vừa cùng một bộ bu lông, và đường kính ngoài cũng chênh lệch. Tương tự, bích JIS 5K/10K của Nhật sử dụng hệ đo riêng, với đường kính ngoài nhỏ hơn và PCD nhỏ hơn so với BS ở cùng DN, nên không thể lắp trực tiếp. Khi buộc phải ghép hai chuẩn khác nhau, giải pháp kỹ thuật là dùng bích chuyển đổi (adapter flange) hoặc cắt - hàn lại mặt bích, tuyệt đối không dùng biện pháp "khoan nới lỗ" vì sẽ làm giảm khả năng chịu lực và mất an toàn.
Tham khảo thêm bài viết so sánh với tiêu chuẩn DIN và bảng thông số bích JIS 10K để đối chiếu chi tiết trước khi đặt hàng.
Đây là nhóm phổ biến nhất cho hệ thống nước, PCCC và đường ống công nghiệp thông thường. Thép SS400 (tương đương CT3) giá thành hợp lý, dễ hàn, thường được sơn hoặc mạ kẽm để chống gỉ. Thép A105 dùng cho bích hàn cổ chịu áp lực cao hơn, đặc biệt trong hệ thống hơi và dầu khí. Với môi trường ẩm hoặc ngoài trời, nên chọn bích thép mạ kẽm nhúng nóng để tăng tuổi thọ.
Inox 304 dùng cho hệ thống nước sạch, thực phẩm, dược phẩm và môi trường ăn mòn nhẹ. Inox 316 (có molypden) dùng cho môi trường nước biển, hóa chất và nhà máy xử lý nước thải. Bích inox thường được chế tạo dạng rèn hoặc đúc, bề mặt có thể để mộc hoặc đánh bóng tùy yêu cầu. Chi phí cao hơn thép carbon nhưng gần như không cần bảo trì.
Dùng cho hệ thống cấp nước nhựa, thoát nước và hóa chất nồng độ thấp. Bích nhựa BS4504 thường đi kèm mặt bích sắt để tăng độ cứng khi siết bu lông, tránh nứt và biến dạng. Cần lưu ý áp suất làm việc của bích nhựa thấp hơn nhiều so với bích kim loại ở cùng cấp PN danh nghĩa, và phải giảm áp theo nhiệt độ môi chất.
Mua mặt bích thép BS4504 và mặt bích inox 304 chuẩn BS chính hãng, đủ dải DN15 đến DN1000, sẵn kho giao ngay.
Khi lắp đặt, cần chọn gioăng cao su chịu nhiệt hoặc gioăng graphit phù hợp với môi chất và nhiệt độ, đồng thời dùng bu lông cấp bền đúng cấp và siết theo trình tự đối xứng để tránh cong vênh mặt bích.
Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Xuất Nhập Khẩu Thiết Bị Công Nghiệp Sài Gòn là đơn vị chuyên cung cấp van công nghiệp, đồng hồ nước, đồng hồ áp suất, phụ kiện đường ống và mặt bích tiêu chuẩn BS4504 cho các công trình dân dụng, công nghiệp và hệ thống PCCC trên toàn quốc. Sản phẩm đa dạng vật liệu (thép carbon, inox 304, inox 316, gang, nhựa), đủ cấp áp PN10, PN16, PN25, PN40 và dải DN từ DN15 đến DN1000, có chứng từ chất lượng và ký hiệu dập rõ ràng trên từng sản phẩm.
Quý khách cần tư vấn kỹ thuật hoặc nhận báo giá mặt bích BS4504 bằng thép, inox cho dự án, vui lòng liên hệ ngay Hotline 09 1800 6799 hoặc gửi email để được báo giá chiết khấu đại lý tốt nhất trong ngày. Đội ngũ kỹ thuật sẽ hỗ trợ đối chiếu bản vẽ, kiểm tra khả năng lắp lẫn với van và đường ống hiện hữu trước khi chốt đơn.
Có, nhưng chỉ trong một số trường hợp. Ở dải DN15 đến DN150, hai cấp áp PN10 và PN16 có cùng số lỗ, cùng đường kính lỗ và cùng tâm lỗ PCD, nên dùng chung được một bộ bu lông. Tuy nhiên chiều dày mặt bích khác nhau, vì vậy chiều dài bu lông cần tính lại theo tổng chiều dày hai bích, hai gioăng và đai ốc. Từ DN200 trở lên, số lỗ và tâm lỗ khác nhau nên không dùng chung được.
BS 10 là tiêu chuẩn cũ của Anh, quy định mặt bích theo các bảng ký hiệu chữ (table D, E, F, H) gắn với áp suất hơi bão hòa, chủ yếu phục vụ hệ thống hơi và đường ống thế kỷ trước. BS 4504 quy định theo cấp áp danh định PN kết hợp đường kính danh nghĩa DN, dùng hệ mét và có bảng tra rõ ràng hơn. Hai chuẩn này không tương đương và không lắp lẫn cho nhau.
BS 4504 tương đương với BS EN 1092-1 và gần như trùng khớp với DIN theo từng cấp PN ở phần lớn dải DN. BS 4504 không tương đương và không lắp lẫn với ANSI/ASME (hệ inch) hay JIS (Nhật).
PN16 tương ứng áp suất danh định 16 bar ở nhiệt độ tham chiếu. Khi nhiệt độ môi chất tăng, áp suất cho phép giảm theo đường cong giảm áp của vật liệu. Vì vậy với hệ thống hơi nóng hoặc môi chất nhiệt độ cao, cần tra bảng giảm áp thay vì dùng trực tiếp con số 16 bar.
Được, ở phần lớn dải DN15 đến DN600 với cùng cấp PN10, PN16, PN25, do kích thước đường kính ngoài, PCD, số lỗ và đường kính lỗ tương đồng. Cần kiểm tra thêm chiều dày mặt bích và kiểu mặt làm kín trước khi ghép để đảm bảo kín khít.
Kiểm tra ký hiệu dập trên thân bích (chuẩn, PN, DN, vật liệu), đo thực tế đường kính ngoài, PCD, đường kính lỗ và chiều dày để so với bảng tra, đồng thời yêu cầu chứng từ chất lượng và chứng nhận xuất xứ. Hàng kém chất lượng thường có chiều dày mỏng hơn danh nghĩa, lỗ bu lông lệch tâm hoặc bề mặt có rỗ khí với bích đúc.
Cập nhật lần cuối:2026-11-13 10:36:18
