Tại Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Xuất Nhập Khẩu Thiết Bị Công Nghiệp Sài Gòn, chúng tôi trực tiếp cung cấp và phân phối mặt bích tiêu chuẩn ANSI / ASME B16.5 cùng hệ sinh thái vật tư đường ống đồng bộ: van công nghiệp, đồng hồ nước, đồng hồ áp suất và phụ kiện hàn. Toàn bộ sản phẩm đều có chứng nhận xuất xứ, chứng chỉ vật liệu và được kiểm tra kích thước theo đúng tiêu chuẩn trước khi giao cho khách hàng.
Nếu anh/chị đang cần bóc tách vật tư, kiểm tra dung sai mặt bích hoặc tìm nguồn hàng mặt bích thép carbon, inox chuẩn Mỹ có sẵn số lượng lớn, hãy liên hệ ngay với chúng tôi theo thông tin ở cuối bài viết. Đội ngũ kỹ thuật của công ty sẽ hỗ trợ đọc bản vẽ, đối chiếu tiêu chuẩn và tư vấn vật liệu phù hợp với điều kiện áp suất - nhiệt độ của hệ thống.
Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ: nguồn gốc tiêu chuẩn, phân loại hình dáng bích, các kiểu bề mặt làm kín, cấp áp suất, bảng tra kích thước chi tiết và mối quan hệ áp suất - nhiệt độ (P-T Rating) mà bất kỳ kỹ sư cơ điện, KCS hay sinh viên kỹ thuật nào cũng nên lưu lại.
ASME B16.5 là tiêu chuẩn của Hiệp hội Kỹ sư Cơ khí Hoa Kỳ (American Society of Mechanical Engineers), quy định về mặt bích ống và mặt bích có cổ van cho hệ thống ống dùng áp suất - nhiệt độ cao, kích thước danh nghĩa từ NPS 1/2 đến NPS 24, tương ứng cấp áp suất từ Class 150 đến Class 2500.
Tiêu chuẩn này quy định đồng thời: kích thước bao, đường kính tâm lỗ bu lông (PCD), số lượng và đường kính bu lông, chiều dày bích, kích thước vai, kích thước bề mặt làm kín, dung sai gia công, vật liệu và dấu nhận dạng đóng trên mặt bích.
Đây là điểm rất nhiều tài liệu trên mạng trình bày chưa chính xác. ANSI (American National Standards Institute - Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ) là tổ chức ban hành và công nhận tiêu chuẩn, còn ASME là tổ chức biên soạn nội dung kỹ thuật. Trước đây tiêu chuẩn mặt bích hệ inch được biết đến rộng rãi với tên gọi ANSI B16.5.
Sau khi ANSI chuyển giao quyền quản lý và ban hành bộ tiêu chuẩn B16 cho ASME, tên gọi chính thức trở thành ASME B16.5. Tuy nhiên trong thực tế thương mại, kỹ sư và nhà cung cấp vẫn quen gọi là ANSI/ASME B16.5 hoặc gọi tắt là "bích ANSI", "bích chuẩn Mỹ". Vì vậy, khi anh/chị thấy ba cách gọi: mặt bích ANSI B16.5, mặt bích ASME B16.5, mặt bích tiêu chuẩn Mỹ - thì đó đều là cùng một tiêu chuẩn.
Điểm cần lưu ý về mặt kỹ thuật: các bản tiêu chuẩn ASME B16.5 qua các lần soát xét có cập nhật dung sai và bổ sung vật liệu, do đó khi nghiệm thu nên đối chiếu theo bản tiêu chuẩn được ghi trong hồ sơ thiết kế của dự án.
Phạm vi áp dụng của ASME B16.5 bao gồm:
Lưu ý quan trọng: ASME B16.5 chỉ áp dụng cho ống đến 24 inch. Với kích thước lớn hơn NPS 24, phải chuyển sang tra cứu ASME B16.47 (Series A hoặc Series B). Đây là thông tin rất nhiều kỹ sư gặp khó khăn khi tra bảng mà không tìm thấy kích thước tương ứng.
Theo ASME B16.5, mặt bích được phân loại theo kết cấu và phương pháp liên kết với đường ống. Việc chọn đúng loại bích ảnh hưởng trực tiếp đến độ kín, khả năng chịu tải và chi phí thi công.
Là loại bích có cổ vuốt dài, được hàn giáp mép với ống. Phần cổ giúp phân bố ứng suất tốt, chịu được áp suất cao, chịu mỏi và chịu rung động tốt. Đây là lựa chọn tiêu chuẩn cho hệ thống áp lực cao, nhiệt độ cao, dầu khí và hơi nước. Nhược điểm là chi phí cao hơn và yêu cầu tay nghề hàn tốt, cần căn chỉnh chính xác khi lắp.
Ống luồn qua bích và hàn hai đường (hàn trong và hàn ngoài). Loại này dễ lắp, giá thành thấp, phù hợp hệ thống áp suất trung bình và thấp. Nhược điểm là độ bền mỏi kém hơn WN và cần kiểm soát khe hở khi hàn để tránh ăn mòn khe.
Là bích không có lỗ giữa, dùng để bịt đầu đường ống, bịt nhánh chờ, bịt đầu van hoặc tạo điểm kiểm tra - vệ sinh hệ thống. Bích mù chịu áp lực tốt nhờ tiết diện đặc, thường được dùng nhiều trong hệ thống cần isolate để bảo trì.
Ống được đút vào hốc bích và hàn một đường phía ngoài. Loại này phù hợp với ống kích thước nhỏ (thường NPS 1/2 đến NPS 4) và áp suất cao, nhưng không khuyến nghị dùng cho hệ thống có ăn mòn khe hoặc dao động nhiệt lớn.
Liên kết với ống bằng ren. Ưu điểm là lắp nhanh, không cần hàn, phù hợp cho hệ thống áp suất thấp, đường kính nhỏ hoặc khu vực không cho phép hàn (khu vực cháy nổ). Nhược điểm là độ kín kém hơn hàn và dễ rò rỉ khi có rung động, sốc nhiệt.
Gồm bích lỏng và vành chặn (stub end). Bích có thể xoay tự do quanh ống, giúp căn chỉnh lỗ bu lông rất thuận lợi khi lắp ráp. Thường dùng trong hệ thống inox, hệ thống cần tháo lắp thường xuyên hoặc đường ống khó căn chỉnh.
Bề mặt làm kín là yếu tố quyết định khả năng chịu áp và độ kín của mối ghép bích. Có ba kiểu bề mặt phổ biến:
Toàn bộ mặt tiếp xúc của bích là một mặt phẳng. FF thường dùng cho Class 150, 300 với gioăng mềm, đặc biệt phù hợp khi ghép với thiết bị có mặt bích gang hoặc thiết bị không cho phép siết bu lông quá lớn. FF không khuyến nghị dùng cho áp suất cao.
Phần tiếp xúc làm kín được nâng lên thành một gờ tròn nổi trên mặt bích. RF là kiểu bề mặt phổ biến nhất trong công nghiệp vì tạo được áp lực làm kín tập trung trên gioăng, dễ gia công và dễ tìm gioăng thay thế.
Chi tiết kỹ thuật quan trọng mà nhiều tài liệu bỏ qua: độ cao gờ lồi RF phụ thuộc vào cấp áp suất. Với Class 150 và Class 300, chiều cao gờ lồi thường là 1,6 mm (1/16 inch). Với Class 400 trở lên, chiều cao gờ lồi là 6,4 mm (1/4 inch). Khi nghiệm thu mặt bích RF, đây là thông số bắt buộc phải kiểm tra bằng thước đo hoặc đồng hồ so.
Trên mặt bích có rãnh hình thang để đặt gioăng kim loại dạng vòng (ring joint). Khi siết bu lông, gioăng kim loại bị ép biến dạng vào rãnh tạo thành mối kín kim loại - kim loại. RTJ được dùng cho Class 600 trở lên, các hệ thống dầu khí, khí gas, hơi quá nhiệt và môi trường có nhiệt độ, áp suất dao động mạnh. RTJ có chi phí cao và yêu cầu gia công chính xác, không cho phép tái sử dụng gioăng.
Cấp áp suất (Class) là áp suất làm việc danh nghĩa của mặt bích ở điều kiện nhiệt độ tham chiếu. Cần phân biệt rõ: Class không phải là áp suất làm việc thực tế ở mọi nhiệt độ, mà giảm dần khi nhiệt độ tăng.
Đây là hai cấp áp suất được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam cho hệ thống cấp nước, xử lý nước thải, HVAC, hệ thống khí nén, hóa chất và nồi hơi áp lực thấp. Hầu hết các loại van công nghiệp, đồng hồ nước, đồng hồ áp suất nhập khẩu đều có sẵn chuẩn mặt bích Class 150 hoặc Class 300.
Các cấp áp suất cao này dùng cho hệ thống hơi quá nhiệt, dầu khí, lọc hóa dầu, nhà máy nhiệt điện và các hệ thống có yêu cầu an toàn nghiêm ngặt. Ở các cấp này, bề mặt làm kín thường là RTJ hoặc RF gờ cao, vật liệu thường là thép hợp kim hoặc inox đặc chủng.
Bảng tra dưới đây tổng hợp các thông số cơ bản cần thiết cho thiết kế và bóc tách vật tư: đường kính ngoài (OD), đường kính tâm lỗ bu lông (PCD/BCD), số lượng và kích thước bu lông, chiều dày bích. Kích thước được trình bày song song hệ inch (danh định theo tiêu chuẩn) và hệ mm (dùng cho gia công, chế tạo tại Việt Nam).
| NPS (inch) | DN (mm) | OD (mm) | PCD (mm) | Số bu lông | Bu lông | Chiều dày (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/2 | 15 | 90 | 60,5 | 4 | 1/2" | 9,6 |
| 3/4 | 20 | 100 | 69,9 | 4 | 1/2" | 11,2 |
| 1 | 25 | 110 | 79,4 | 4 | 1/2" | 12,7 |
| 1.1/4 | 32 | 115 | 88,9 | 4 | 1/2" | 14,3 |
| 1.1/2 | 40 | 125 | 98,4 | 4 | 1/2" | 15,9 |
| 2 | 50 | 150 | 120,7 | 4 | 5/8" | 17,5 |
| 2.1/2 | 65 | 180 | 139,7 | 4 | 5/8" | 19,1 |
| 3 | 80 | 190 | 152,4 | 4 | 5/8" | 22,2 |
| 4 | 100 | 230 | 190,5 | 8 | 5/8" | 23,8 |
| 5 | 125 | 255 | 215,9 | 8 | 3/4" | 23,8 |
| 6 | 150 | 280 | 241,3 | 8 | 3/4" | 25,4 |
| 8 | 200 | 345 | 298,5 | 8 | 3/4" | 28,6 |
| 10 | 250 | 405 | 362,0 | 12 | 7/8" | 30,2 |
| 12 | 300 | 485 | 431,8 | 12 | 7/8" | 31,8 |
| 14 | 350 | 535 | 476,3 | 12 | 1" | 34,9 |
| 16 | 400 | 595 | 539,8 | 16 | 1" | 36,5 |
| 18 | 450 | 635 | 577,9 | 16 | 1.1/8" | 39,7 |
| 20 | 500 | 700 | 635,0 | 20 | 1.1/8" | 42,9 |
| 24 | 600 | 815 | 749,3 | 20 | 1.1/4" | 47,6 |
| NPS (inch) | DN (mm) | OD (mm) | PCD (mm) | Số bu lông | Bu lông | Chiều dày (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/2 | 15 | 95 | 66,7 | 4 | 1/2" | 12,7 |
| 3/4 | 20 | 115 | 82,6 | 4 | 5/8" | 14,3 |
| 1 | 25 | 125 | 88,9 | 4 | 5/8" | 15,9 |
| 1.1/4 | 32 | 135 | 98,4 | 4 | 5/8" | 17,5 |
| 1.1/2 | 40 | 155 | 114,3 | 4 | 3/4" | 19,1 |
| 2 | 50 | 165 | 127,0 | 8 | 5/8" | 20,7 |
| 2.1/2 | 65 | 190 | 149,2 | 8 | 3/4" | 23,9 |
| 3 | 80 | 210 | 168,3 | 8 | 3/4" | 27,0 |
| 4 | 100 | 255 | 200,0 | 8 | 3/4" | 30,2 |
| 5 | 125 | 280 | 235,0 | 8 | 3/4" | 33,4 |
| 6 | 150 | 320 | 269,9 | 12 | 3/4" | 35,0 |
| 8 | 200 | 380 | 330,2 | 12 | 7/8" | 39,7 |
| 10 | 250 | 445 | 387,4 | 16 | 1" | 46,1 |
| 12 | 300 | 520 | 450,9 | 16 | 1.1/8" | 49,3 |
| 14 | 350 | 585 | 514,4 | 20 | 1.1/8" | 52,4 |
| 16 | 400 | 650 | 571,5 | 20 | 1.1/4" | 55,6 |
| 18 | 450 | 710 | 628,7 | 24 | 1.1/4" | 58,8 |
| 20 | 500 | 775 | 685,8 | 24 | 1.1/4" | 62,0 |
| 24 | 600 | 915 | 812,8 | 24 | 1.1/2" | 68,3 |
| NPS (inch) | DN (mm) | OD (mm) | PCD (mm) | Số bu lông | Bu lông | Chiều dày (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/2 | 15 | 95 | 66,7 | 4 | 1/2" | 14,3 |
| 3/4 | 20 | 115 | 82,6 | 4 | 5/8" | 15,9 |
| 1 | 25 | 125 | 88,9 | 4 | 5/8" | 17,5 |
| 1.1/4 | 32 | 135 | 98,4 | 4 | 5/8" | 20,7 |
| 1.1/2 | 40 | 155 | 114,3 | 4 | 3/4" | 22,3 |
| 2 | 50 | 165 | 127,0 | 8 | 5/8" | 25,4 |
| 2.1/2 | 65 | 190 | 149,2 | 8 | 3/4" | 28,6 |
| 3 | 80 | 210 | 168,3 | 8 | 3/4" | 31,8 |
| 4 | 100 | 275 | 215,9 | 8 | 7/8" | 38,1 |
| 5 | 125 | 305 | 241,3 | 8 | 7/8" | 44,5 |
| 6 | 150 | 355 | 292,1 | 12 | 7/8" | 47,7 |
| 8 | 200 | 420 | 349,3 | 12 | 1" | 55,6 |
| 10 | 250 | 510 | 431,8 | 16 | 1.1/8" | 63,5 |
| 12 | 300 | 560 | 489,0 | 20 | 1.1/8" | 66,7 |
| 14 | 350 | 605 | 527,0 | 20 | 1.1/4" | 69,9 |
| 16 | 400 | 685 | 603,3 | 20 | 1.1/2" | 76,2 |
| 18 | 450 | 745 | 654,0 | 20 | 1.1/2" | 82,6 |
| 20 | 500 | 815 | 723,9 | 24 | 1.1/2" | 88,9 |
| 24 | 600 | 940 | 838,2 | 24 | 1.3/4" | 101,6 |
Ghi chú khi sử dụng bảng tra: Các giá trị trên là thông số tham khảo cho mặt bích hàn cổ (WN) và bích trượt (SO) theo ASME B16.5. Chiều dày bích mù (BL) lớn hơn đáng kể so với bích WN/SO cùng cấp áp suất. Kích thước chiều dài cổ, đường kính vai hàn và dung sai chi tiết cần tra trực tiếp trong bản tiêu chuẩn hoặc hồ sơ kỹ thuật của dự án. Khi nghiệm thu, luôn đối chiếu PCD, số lỗ và đường kính lỗ bu lông vì đây là ba thông số quyết định khả năng lắp ghép.
Đây là phần cốt lõi đảm bảo an toàn mà nhiều bảng tra trên mạng bỏ qua. Áp suất cho phép của mặt bích giảm dần khi nhiệt độ làm việc tăng lên, do độ bền vật liệu suy giảm ở nhiệt độ cao. Vì vậy, không thể lấy con số áp suất ở điều kiện nhiệt độ phòng để tính cho hệ thống hơi nước hoặc dầu nóng.
Bảng dưới đây là giá trị tham khảo gần đúng cho mặt bích thép carbon A105 (nhóm vật liệu 1.1) và thép không gỉ A182 F316 (nhóm vật liệu 2.3), đơn vị bar:
| Nhiệt độ làm việc | Class 150 (A105) | Class 300 (A105) | Class 600 (A105) | Class 150 (F316) |
|---|---|---|---|---|
| 38 °C | 19,6 | 51,1 | 102,1 | 19,0 |
| 100 °C | 17,7 | 46,6 | 93,2 | 17,0 |
| 200 °C | 13,8 | 38,6 | 77,2 | 15,2 |
| 300 °C | 10,2 | 31,7 | 64,1 | 13,1 |
| 400 °C | 7,6 | 23,4 | 47,6 | 11,7 |
Ba kết luận kỹ thuật rút ra từ bảng P-T Rating:
Giá trị trên chỉ mang tính tham khảo và phụ thuộc vào đúng nhóm vật liệu, phương pháp chế tạo và bản tiêu chuẩn áp dụng. Trước khi đưa vào thiết kế chính thức, anh/chị nên đối chiếu bảng P-T Rating trong bản ASME B16.5 của dự án.
Mặt bích chuẩn Mỹ có mặt trong hầu hết hệ thống công nghiệp tại Việt Nam:
Trong thực tế lắp đặt, mặt bích B16.5 thường được ghép đồng bộ với van cổng chuẩn ASME B16.5, van bướm mặt bích, gioăng đệm cho mặt bích RF và các loại đồng hồ đo lưu lượng, áp suất. Việc chọn đúng cặp bích - gioăng - bu lông theo cùng một cấp áp suất là điều kiện bắt buộc để mối ghép đạt độ kín theo thiết kế.
Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Xuất Nhập Khẩu Thiết Bị Công Nghiệp Sài Gòn là đơn vị chuyên cung cấp mặt bích chuẩn ANSI/ASME B16.5, phụ kiện đường ống, van công nghiệp, đồng hồ nước và đồng hồ áp suất cho các công trình dân dụng, công nghiệp và nhà máy trên toàn quốc.
Lợi thế khi mua hàng tại công ty chúng tôi:
Anh/chị đang cần mua mặt bích thép ANSI Class 150, giá mặt bích inox chuẩn Mỹ, hay cần tư vấn kết hợp với ống thép đúc chuẩn ASTM và phụ kiện hàn SCH40? Hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ nhanh nhất.
Thông tin liên hệ:
Dự án của bạn đang cần mặt bích chuẩn ANSI Class 150 / 300 bằng thép carbon hoặc inox đặc chủng? Liên hệ ngay hotline 09 1800 6799 để nhận tư vấn vật liệu chuẩn và báo giá sỉ cạnh tranh nhất.
ASME B16.5 chỉ áp dụng cho kích thước đến NPS 24. Với ống lớn hơn 24 inch, phải chuyển sang ASME B16.47, bao gồm Series A (kế thừa kích thước MSS SP-44) và Series B (kế thừa kích thước API 605). Hai series này có đường kính ngoài và PCD khác nhau nên không thể lắp lẫn. Khi đặt hàng, phải ghi rõ Series A hay Series B để tránh sai kích thước.
NPS là viết tắt của Nominal Pipe Size - kích thước danh nghĩa của ống theo hệ inch, không phải đường kính thực tế. Ví dụ NPS 2 tương ứng đường kính ngoài thực tế 60,3 mm chứ không phải 50,8 mm. Với kích thước từ NPS 14 trở lên, NPS trùng với đường kính ngoài tính theo inch. Khi bóc tách vật tư, cần phân biệt rõ NPS (danh nghĩa) và OD (đường kính ngoài thực tế) để chọn đúng bích và phụ kiện.
Theo ASME B16.5, với Class 150 và Class 300, chiều cao gờ lồi RF là 1,6 mm (1/16 inch). Với Class 400 trở lên, chiều cao gờ lồi là 6,4 mm (1/4 inch). Đây là thông số nghiệm thu quan trọng vì nếu chiều cao sai, gioăng sẽ không được ép đúng lực và mối ghép dễ rò rỉ. Khi kiểm tra hàng, nên đo bằng thước đo chuyên dụng hoặc đồng hồ so tại nhiều điểm trên chu vi.
RF là viết tắt của Raised Face - bề mặt lồi. Đây là kiểu bề mặt làm kín có một gờ tròn nổi lên trên mặt bích, giúp tập trung lực ép của bu lông lên gioăng và tạo độ kín tốt hơn so với bề mặt phẳng. RF là kiểu bề mặt phổ biến nhất trong công nghiệp và phù hợp với hầu hết loại gioăng mềm, gioăng spiral wound.
Ở nhiệt độ tham chiếu khoảng 38 °C, mặt bích Class 150 bằng thép carbon A105 chịu được khoảng 19,6 bar. Tuy nhiên giá trị này giảm khi nhiệt độ tăng: khoảng 13,8 bar ở 200 °C và khoảng 7,6 bar ở 400 °C. Vì vậy khi chọn bích cho hệ thống hơi nóng, phải tra bảng P-T Rating theo đúng nhiệt độ làm việc cao nhất.
Hai tiêu chuẩn này khác nhau về đường kính ngoài, PCD và số lỗ bu lông nên không lắp lẫn được. Mặt bích JIS 10K thường có đường kính ngoài nhỏ hơn và số lỗ bu lông ít hơn so với ANSI Class 150 cùng kích thước danh nghĩa. Khi cải tạo hệ thống nhập khẩu từ Nhật, cần kiểm tra kỹ để tránh mua nhầm. Anh/chị có thể tham khảo thêm bài so sánh với mặt bích JIS 10K Nhật Bản để đối chiếu chi tiết.
Được, miễn là cùng cấp áp suất, cùng kích thước và cùng kiểu bề mặt làm kín. Tuy nhiên cần lưu ý hiện tượng ăn mòn điện hóa khi ghép hai vật liệu khác nhau trong môi trường dẫn điện, và cần chọn vật liệu gioăng tương thích với cả hai mặt bích cũng như môi trường làm việc. Với hệ thống quan trọng, nên dùng gioăng spiral wound có vòng ngoài và vòng trong bằng vật liệu phù hợp.
Trên đây là toàn bộ thông tin kỹ thuật cần thiết về mặt bích tiêu chuẩn ANSI / ASME B16.5. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào về kích thước, vật liệu hay cấp áp suất, anh/chị hãy gọi ngay 09 1800 6799 hoặc gửi email về [email protected] để được đội ngũ kỹ thuật của Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Xuất Nhập Khẩu Thiết Bị Công Nghiệp Sài Gòn hỗ trợ trực tiếp.
Cập nhật lần cuối:2026-11-13 13:37:09
